هفت‌ها - Blogs http://www.pourmohsen.com/ هفت‌ها en-us 2012-02-04T23:41:46+03:30 hourly 1 2000-01-01T12:00+00:00 گفت و گو با ويسواوا شيمبورسکا، شاعر برنده جايزه نوبل سال ۱۹۹۶ http://www.pourmohsen.com/blogs/blog.php?code=423

بدون تنهايي‌ نمي‌توانم بنويسم

ترجمه: مجتبا پورمحسن

ويسواوا شيمبورسيکا،‌ دوم جولاي سال ۱۹۲۳ در کورينک استان پزنان لهستان به دنيا آمد. از سال ۱۹۳۱ در شهر کراکوف زندگي کرد. از سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۸ در دانشگاه يا گلونيان در دو رشته ادبيات لهستاني و جامعه شناسي درس خواند. اولين شعرش را در مارس سال ۱۹۴۵ با نام «دنبال يک کلمه مي‌گردم» در يکي از نشريات لهستاني چاپ کرد.
بين سال‌هاي ۱۹۵۳ تا ۱۹۸۳ ديسواوا به عنوان دبير بخش شعر و ستون‌نويس در هفته‌نامه ادبي «زندگي ادبي» کارکرد. مجموعه‌اي از مقالات او که در اين نشريه به چاپ رسيد بعدها به شکل کتاب چاپ شد و به چاپ چهارم رسيد.
شمبورسکا شانزده مجموعه شعر منتشر کرده و به ترجمه ستون ادبي به زبان فرانسه نيز مشغول بوده است. اشعار او به زبان‌هاي انگليسي، آلماني، سوئدي،‌ ايتاليايي، عبري، مجارستاني، چک، اسلواک،‌ رومانيايي، بلغارستاني، فارسي، کردي و چندين زبان ديگر ترجمه شده است.
ويسواوا در سال ۱۹۹۱ جايزه‌ گوته و در سال ۱۹۹۵ جايزه هردر را دريافت کرد. در همين سال او دکتراي افتخاري‌اش را از دانشگاه پزنان دريافت کرد. يکسال بعد او جايزه پن لهستان و بزرگ‌ترين جايزه‌ ادبي جهان يعني نوبل را دريافت کرد.
بعضي مجموعه شعرهاي او عبارتند از: «به اين خاطر زندگي مي‌کنم»، «سؤالاتي از خويشتن»، «نمک»، «مردم روي پل»، »پايان و آغاز» و «لحظه»
شمبورسکا در بخش‌هايي از خطابه‌ نوبل خود که يکي از تأثيرگذارترين خطابه‌هاست گفته است:‌ «در سخنراني مثل اينکه اولين جمله هميشه دشوارترين است. حال به زبان آورده‌ام. ولي فکر مي‌کنم جمله‌هاي بعد هم سخت خواهد بود. جملات سوم، ششم، دهم و يا حتي آخرين جمله از آنجائيکه قرار است از شعر حرف بزنم و چون هميشه براين اعتقاد بوده‌ام که نمي‌توانم خيلي خوب درباره شعر بگويم ...]]> 423@http://www.pourmohsen.com/ گفت و گو 2012-02-04T13:16:22+03:30 شعري از ويسواوا شيمبورسکا، شاعر لقب‌ها http://www.pourmohsen.com/blogs/blog.php?code=422 بنياد نوبل در سال ۱۹۹۶، زماني که جايزه نوبل را به ويسواوا شيمبورسکا داد، او را «موتسارت شعر» ناميد که «هيجان شديد بتهوون» را هم دارد.
اولين بار يک روزنامه ايتاليايي بود که او را «گرتا گاربوي جهان شعر» ناميد. ديروز نيز برونيسلاو کوموروفسکي، رييس‌جمهور لهستان به شيمبورسکا لقب «روح نگهبان کشور لهستان» داد.

گفتم بد نيست که بدانيد:
۲۷ دسامبر ۲۰۱۱، يعني حدوداً يک ماه و نيم پيش با ميخاييل روشينک، ايجنت ويسواوا شيمبورسکا تماس گرفتم که در صورت امکان با اين شاعر بزرگ، مصاحبه کنم. همان روز آقاي روشينک گفت که متاسفانه حال خانم شيمبورسکا خيلي بد است و توان مصاحبه را ندارد.

گربه در آپارتمان خالي

ترجمه: مجتبا پورمحسن

مردن- نمي‌تواني اين کار را با يک گربه بکني
يک گربه چه مي‌تواند بکند در يک آپارتمان خالي؟
از ديوارها بالا برود؟
به مبل‌ها بخورد؟
هيچ‌چيز در اين‌جا تغيير نکرده است
اما يک چيزهايي تغيير کرده
هيچ چيز تکان داده نشده
اما فضاي بيشتري هست
و شب‌هنگام، هيچ چراغي روشن نيست

صداي گام‌هايي را مي‌توان از راه‌پله شنيد
اما گام‌هاي آدم‌هاي جديدي است.
دستي که ماه را در سيني مي‌گذارد هم
عوض شده است.

بعضي‌ چيزها
طبق معمول آغاز نمي‌شوند.
بعضي چيزها آن‌طور که بايد
اتفاق نمي‌افتد. يک نفر هميشه، هميشه اين‌جا بود
بعد ناگهان ناپديد شد
و لجوجانه ناپديد باقي مي‌ماند

هر پستويي امتحان شده.
هر قفسه‌اي جستجو شده.
حفره‌هاي زير قالي شخم ...]]> 422@http://www.pourmohsen.com/ شعر 2012-02-02T20:12:23+03:30 چشم‌هايش... http://www.pourmohsen.com/blogs/blog.php?code=421 421@http://www.pourmohsen.com/ یادداشت 2012-01-29T09:35:27+03:30 پاسخ‌هاي ويليام فاکنر به سوالات دانشجويان دپارتمان انگليسي دانشگاه مي‌سي‌سي‌پي در سال ۱۹۴۷: http://www.pourmohsen.com/blogs/blog.php?code=420

نثر، شعر است

ترجمه: مجتبا پورمحسن
يکي از ناراحت‌کننده‌ترين چيزهايي که يک نفر مي‌تواند براي هشت ساعت در روز انجام دهد، هر روز، کار است. هشت ساعت در روز نه مي‌توانيد بخوريد، هشت ساعت در روز نمي توانيد بنوشيد، هشت ساعت در روز نمي‌توانيد عشق بورزيد- همه اين هشت ساعت، کار است. به خاطر کار است که انسان خودش و ديگران را اين‌قدر تيره‌روز و شوربخت مي‌کند.
در بهار سال ۱۹۴۷، دپارتمان انگليسي دانشگاه مي‌سي‌سي‌پي براي ويليام فاکنر يک کلاس در يک روز در هفته اختصاص داد. اما اين استاد سر هر کلاس در تمام فصل نمي‌توانست درس بدهد. چون تمام وقت کلاس را داشت به سوالات دانشجويان پاسخ مي‌داد.
ويليام فاکنذ
کدام کتاب‌تان را بهترين اثرتان مي‌دانيد؟
«گور به گور» آسان‌تر و جذاب‌تر بود. «خشم و هياهو» همچنان بر من تاثير مي‌گذارد. «برخيز اي موسي» را در ابتدا به عنوان مجموعه داستان شروع کردم. بعد از اين‌که رويش کار کردم شد هفت سطحِ يک ميدان است. اين کتاب در واقع يک مجموعه داستان کوتاه است.
ايده‌ي دروني يک داستان به چه شکلي به ذهن‌تان مي‌رسد؟
بستگي دارد. خشم و هياهو از خيال دختربچه‌‌ي کوچکي که داشت روي يک شاخه بازي مي‌کرد و شلوارش را خيس کرده بود، آغاز شد. اين ايده برايم خيلي جذاب بود، و از درون آن رمان درآمد.
براي انتخاب کلمات چطور تقلا مي‌کنيد؟
در بحبوحه‌ نوشتن، شما کلمات زيادي را مي‌نويسيد. اگر بازنويسي‌اش کرديد و کلمات هنوز درست به نظر آمدند، بگذاريد باشند.
با چه دليلي فصل‌هاي رمان «نخل‌هاي وحشي» را آن‌طور که هست، مرتب کرديد؟
اين صرفاً ابزاري مکانيکي براي خلق داستاني بود ...]]> 420@http://www.pourmohsen.com/ گفت و گو 2012-01-27T20:15:16+03:30 يک شعر http://www.pourmohsen.com/blogs/blog.php?code=419

ازدواج  


با تو ازدواج نکردم
که با هم صبحانه بخوريم، ناهار بخوريم، شام بخوريم
با تو ازدواج نکردم
که با هم برويم مسافرت
زندگي بسازيم
خانه‌اي نقلي با چيدماني زيبا
با قاب‌هاي عکسي از عروسي باشکوه‌مان
چه حالي داشت
با تو ازدواج نکردم
تا در هواي برفي
مثل مادري که بخواهد جگرگوشه‌اش را راهي مدرسه کند
دستکش دستم کني، لباس گرم بپوشاني‌ام
و توصيه کني که شال گردن را جلوي دهانم بگيرم
چون سرماي شديد ريه‌هايت را درد مي‌آورد
با تو ازدواج نکردم
تا حرف‌هاي رمانتيک بزنيم
و در جمع‌هاي خانوادگي، عزيزم عزيزم بگوييم
با تو ازدواج کردم
که سر کانال‌هاي تلويزيون يکي به دو کنيم
نق بزنيم از روزمرگي شب‌هاي بهاري و تابستاني و پاييزي و زمستاني
با تو ازدواج کردم
که تنها پاکت سيگار و فندک بين‌مان رد وبدل شود
وقتي کلمات تبعيد مي شوند به سطرهاي عاشقانه شعرهاي تاهنوز
با تو ازدواج کردم
تا همين‌جا باشي کنارم
کنارم تا هر لحظه هوس کردم عاشقت باشم،
ببينمت، ببينمت، ببينمت عزيزکم
]]> 419@http://www.pourmohsen.com/ شعر 2012-01-24T16:49:43+03:30 نسخه‌هاي يک راننده تاکسي براي افزايش «تيتراژ» روزنامه http://www.pourmohsen.com/blogs/blog.php?code=418 418@http://www.pourmohsen.com/ یادداشت 2012-01-14T18:14:49+03:30 گفت و گو با علی اصغر سیدآبادی، نویسنده کتاب‌های کودک و نوجوان: http://www.pourmohsen.com/blogs/blog.php?code=417

در ادبیات کودک پیشرفت داشته‌ایم، در ادبیات نوجوان نه

علی اصغر سیدآبادی همان‌قدر که در روزنامه‌نگاری فعال بوده، کارنامه پروپیمانی هم در زمینه نوشتن کتاب کودک و نوجوان دارد. از او تاکنون حدود ۲۰ کتاب در حوزه ادبیات کودک و نوجوان منتشر شده است. دو کتاب اخیر او، یکی کتاب شعر «‌چه کسی کلاغ را اختراع کرد؟» است و دیگری رمانی برای نوجوانان با عنوان «شاهزاده‌ی بی‌تاج و تخت زیرزمین» که هر دو را نشر چشمه منتشر کرده است. همچنین به تازگی کتاب «روزها ديوها از آدم‌ها مي‌ترسند» سیدآبادی در پنجاه و ششمين نمايشگاه بين‌المللي كتاب كودك كه همه‌ساله در آلمان برگزار مي‌شود، جزو ۱۵ کتاب برتر جهان قرار گرفت. با او درباره وضعیت ادبیات کودک و نوجوان در ایران گفت و گو کردم. گفت و گو با او را که در روزنامه فرهیختگان منتشر شده می‌توانید این‌جا بخوانید.

]]> 417@http://www.pourmohsen.com/ گفت و گو 2012-01-11T17:52:03+03:30 نقد نیویورکر بر فیلم «جدایی نادر از سیمین» http://www.pourmohsen.com/blogs/blog.php?code=416

داستانِ تهران

آنتونی لین
ترجمه: مجتبا پورمحسن
در ایتدای فیلم «جدایی نادر از سیمین» چه کسی مورد خطاب قرار میگیرد؟ ما دو نفر را می‌بینیم، دو ایرانی از طبقه متوسط جامعه به نام نادر (پیمان معادی) و همسرش، سیمین (لیلا حاتمی) است که روبه دوربین دارند درباره طلاق احتمالی‌شان بحث می‌کنند. سیمین می‌خواهد کشورش را ترک کند و یک زندگی دیگر در خارج از ایران بسازد، اما نادر می‌خواهد بماند و تنها فرزندشان، ‌دختر ۱۱ سال‌های به نام ترمه (سارینا فرهادی) را در ایران بزرگ کند. او تمایلی به جدایی ندارد؛ او می‌خواهد همه چیز را همان‌طور که هست حفظ کند. این زوج از همدیگر متنفر نیستند و سیمین همسرش را «فردی خوب و نجیب» توصیف می‌کند، اما به دلیل عمیقی - دلیلی که هرگز هرگز در فیلم توضیح داده نمی‌شود، اما به تدریج همه چیز را به خوبی می‌فهمیم – او زندگی دیگری را می‌خواهد. به این دلیل است که در شروع، سوی نگاه آن‌ها به ماست؛ از نظر مفهومی، آن‌ها دارند مساله‌شان را با یک رییس دادگاه مطرح می‌کنند، چون ما صدایش را می‌شنویم که از آن‌ها سوال می‌کند، اما آن‌ها به همان اندازه و با همان شور با ما هم حرف می‌زنند. دلم می‌خواست جواب بدهم: «با من هستید؟»
دوست داشتم که تقریباً دو ساعت بعد، و بعد از شنیدن راستی‌ها و ناراستی‌های مساله، بتوانم نظری دقیق و بی‌طرفانه بدهم، اما «جدایی نادر از سیمین»، اگرچه از خیلی جنبهها یک دارم خانوادگی شلوغ است، ما را با انرژی انرژی فراخ و تندی به جلو و عقب تکان می‌دهد. تقریباً برای هر کدام از شخصیت‌های درگیر متاسف می‌شوی، در عین حال کاملاً نمی‌دانی چه فکری بکنی، و به‌طرز غریبی تماشای اکثر اتفاقات کوچک خسته‌کننده است - یک اشاره پرخاشگرانه، یک نکته اتفاقی - ‌چیزی را جلوه می‌دهند که باید یک موج خفیف باشد، یک موج شوکآور میشود. اصغر ...]]> 416@http://www.pourmohsen.com/ سينما 2012-01-10T17:16:13+03:30 نگاهي به مجموعه شعر « نام تو زخم من است»، سروده‌ي آزاده طاهايي http://www.pourmohsen.com/blogs/blog.php?code=415

شعر «پيام‌ها»ي امروز

آن چه تو را به/ تنهايي يک فانوس دريايي/ پيوند مي‌دهد؛‌/ نه بي‌رحمي درياست/ نه سرگرداني ماه/ پشت حرف‌ها چيزي نيست/ کابوس زندگي،/ حرف تازه‌اي نيست./ پشت حرف هاي کهنه/ مردي،/ بر پشته‌هاي خستگي/ مي‌کوبد/ و از ديوارها/ تاريخ مي‌سازد» (صفحه‌ي ۸۷)
تي اس اليوت معتقد بود شعر از ويرژيل به بعد، ديگر وظيفه‌ي «تعليمي» و «آموزشي» را برعهده ندارد. شايد تا زمانه‌اي که ويرژيل در آن مي‌زيست، هنوز شعر، وسيله‌اي حتا براي آموزش کشاورزي بود، اما پس از آن با شکل‌گيري صنعت (يا بهتر بگوييم صناعت) شعر ديگر وظيفه‌ي آموزشي نداشت. اما اين پايان ماجرا نبود. هر چه باشد از ابتداي تاريخ شعر، شعر کلامي متفاوت با کلام بوده. يعني هر آنچه شاکله‌ي کلام بوده، در شعر به پرسش کشيده مي‌شود.
در دوره‌اي که وظيفه‌ي «پيام» آوري را براي شعر قائل بودند، آن‌چه شعر را شعر مي‌کرد، ارايه آن «پيام» به گونه‌اي متفاوت بود که غالباً با توجيهي از اين دست که «پيام شاعرانه، موثرتر است» وسيله‌ي انتقال پيامي واجد ارزش محسوب مي‌شد.
اين ارزش هم در جهاني خارج از متن خلق شده بود. اما به مرور، از يک سو با پيشرفت جامعه‌ي بشري وظيفه‌ي انتقال پيام ارزش‌ها از دوش شعر برداشته و به مديوم‌هايي ديگر انتقال داده شد و هم دو اتفاق مهم در ساخت انديشه‌ي بشري رخ داد. نخست اين‌که نزاع‌هاي انساني بر سر منافع که با نقاب انديشه‌ها، ايدئولوژي‌ها و حتا مرزهاي جغرافيايي رخ مي‌داد، آنقدر شدت يافت که شعر در اذهان عمومي، کلامي «شيک» و دور از واقعيت تلقي مي‌شد و هنوز هم مي‌شود. هنوز هم مي‌شنويم که گاهي افراد براي تاکيد بر بي‌منطقي و بيهودگي کلام طرف مقابل مي‌گويند:«داري شعر مي‌گويي»! يعني داري «پرت و پلا» مي‌گويي! اتفاق ديگر دقيقاً در ...]]> 415@http://www.pourmohsen.com/ نقد 2012-01-08T19:48:58+03:30 حسرت‌های کودکی و سرانجام کارن همایون‌فر http://www.pourmohsen.com/blogs/blog.php?code=414 ۱
چند روز پیش دیداری با محمد شمس لنگرودی داشتم که بحث‌مان کشید به هستی و زندگی و جناب شمس جمله‌ای را گفت که حرف دلم بود، زندگی آن چیزهایی نیست که داری؛ زندگی آن چیزهایی است که خواسته‌ای به دست ‌آوری و به دست نمی‌آوری. آدم در طول روزها بارها به گذشته‌اش، به دوران کودکی‌اش می‌رود و برمی‌گردد.
لااقل من که اینجوری‌ام. فکر می‌کنم اکثر آدم‌ها نیز چنین تجربه‌ای را دارند. مثلاً می‌روم به دوران کودکی و یاد کشیدن دندانهایم می‌افتم. چون از آمپول می‌ترسیدم، نمی‌گذاشتم دندانپزشک با آمپول لثه‌ام را بی‌حس کند. دکتر هم به ناچار سعی می‌کرد با اسپری لیدوکائین‌ تا حد ممکن دردکشیدن دندان را کم کند. واقعاً چطور به این تریلر وحشتناک تن می‌دادم؟ فکرش را بکنید که دکتر بدون بی‌حسی دندانتان را بکشد. چه دردی دارد، داشت. هزار برابر دردناک‌تر از آمپول بی‌حسی. از دندانپزشکی که می‌آمدیم بیرون، پدرم مرا می‌برد مغازه‌ی سفیدبرفی سر پیچ سبزه‌میدان که فروشگاه لباس‌های مرغوب کودکان بود. پیرهنی،‌ شلواری یا کاپشنی برایم می‌خرید تا دردم تسکین پیدا کند. اما حالا که دقت می‌کنم می‌بینم هر بار که به آن روزها برمی‌گردم، درد کشیدن دندان بدون بی‌حسی را کاملاً حس می‌کنم، ولی کمتر به آن لباس‌ها و جایزه‌ها فکر می‌کنم. توی محل ما کسی فوتبالدستی نداشت. همه می‌رفتند در مغازه‌هایی که چند تا فوتبال دستی بزرگ داشت، پنج تومان می‌انداختند و پنج تا توپ می‌گرفتند. پدر سفارش داد تا برایم فوتبال دستی بسازند. اما فوتبالدستی من سه تا دسته داشت و من همیشه در حسرت فوتبال دستی چهاردسته‌ای بودم. یویو را که خاطرتان هست؟ یویویی که پدرم برایم درست می‌کرد، چند برابر بهتر از یویویی بود که محمد گازو(در مغازه‌اش می‌فروخت. اما من همان را می‌خواستم و همیشه آرزویش به دلم ماند. ...]]> 414@http://www.pourmohsen.com/ یادداشت 2012-01-07T18:36:10+03:30